Nieuwe EU-regels voor efficiënte aanpak plantenziekten

De Europese Unie heeft een hele set nieuwe regels klaar die moeten voorkomen dat nieuwe plantenziekten Europa binnendringen of, als dat toch gebeurt, zich als een lopend vuurtje verspreiden. Onder meer een fijnmaziger detectiesysteem, efficiëntere uitroeiingsactieplannen, strengere monitoringstrategieën aan de grenzen en betere certificeringssystemen voor planten moeten daarvoor zorgen. Tegen het einde van 2019 wordt van de lidstaten verwacht dat ze nieuwe regels omzetten in nationale wetgeving. 

Exotische of nieuwe plantenziekten waarvan de remedie weinig bekend of onbestaand is, kunnen voor een ware ravage zorgen. Het meest treffende voorbeeld van de laatste jaren is zonder twijfel de uitbraak van Xylella fastidiosa dat vooral in Italië olijfboomgaarden hard trof. Een eerste officiële melding van de ziekte kwam er pas in 2013, toen de ziekte al verspreid was in een groot deel van de regio Apulië, het hart van de Italiaanse olijfproductie. Om dit soort scenario’s te vermijden heeft Europa nu een update klaar van de huidige wetgeving die dateert van 1977.

Het uitgangspunt van de nieuwe regels is preventie en het verhoogd inzetten van middelen in een vroeg stadium, wanneer grote verliezen in bijvoorbeeld de landbouwsector nog kunnen vermeden worden. Voortaan schrijft Europa via heel precieze richtlijnen voor wat moet gebeuren wanneer er een schadelijke ziekte, bacterie of virus wordt gesignaleerd in EU-gebied. Van professionele operatoren zoals plantenhandelaars of land- en tuinbouwers wordt verwacht dat ze mogelijke ziektegevallen zo snel mogelijk rapporteren en dat ze mee instaan voor de traceerbaarheid van planten. Een nieuw, vereenvoudigd plantenpaspoort dat voortaan verplicht is voor elke verplaatsing van planten moet daarbij helpen.

De EU benadrukt vooral het belang van de harmonisering van de verschillende regels, waardoor er sneller kan gereageerd worden en ook de samenwerking tussen lidstaten vlotter kan verlopen. Nieuwe ziektes stoppen niet aan de grens, en dus zijn betere regels op Europees niveau enorm belangrijk, zo klinkt het. Die regels behelzen de productie, de inspectie, het vermeerderen, de import, de handel en de certificering van planten, en de monitoring, detectie en uitroeiing van ziekten. De ziekten worden onderverdeeld in drie categorieën: ziekten die niet of amper voorkomen in de EU; ziekten die in de meeste delen van de EU voorkomen en waarvan de verspreiding moet worden verhinderd; en ziekten die wijdverspreid zijn, waarbij het zeker moet zijn dat nieuw plantgoed ziektevrij is.

“Deze nieuwe wetgeving is een belangrijke moment voor de bescherming van land- en tuinbouw en bij uitbreiding de hele voedingsketen”, aldus Europees Commissaris voor Volksgezondheid Vytenis Andriukaitis. “In tijden waar de combinatie van een geglobaliseerde wereldhandel en de opwarming van het klimaat voor gevaarlijke situaties kan zorgen, moet en kan er ook beter geanticipeerd worden op de uitbraken van plantenziekten. De nieuwe regels zullen ervoor zorgen dat Europa daar klaar voor is.”